DJ KÜLTÜRÜ · TESTLİ

Fonograftan USB'ye: DJ Ekipmanlarının Hikâyesi

Future Focus (Arda Hoca) ·

Future Focus logolu ekranın önünde dört kanallı DJ controller

Bugün bir USB bellekle binlerce parça taşıyorsun. Buraya gelmek yaklaşık 150 yıl sürdü. Hızlıca bir tur atalım; sonunda da küçük bir test var.

1877: Ses ilk kez kaydediliyor

Thomas Edison fonografı icat etti. Ses, dönen bir silindirin üzerine kazınıyor ve aynı silindirden geri çalınıyordu. On yıl sonra Emile Berliner gramofonu ve düz plağı geliştirdi. Plak, silindire göre çok daha kolay çoğaltılabiliyordu; müziğin evlere girmesinin yolu böyle açıldı.

1901 tarihli bir katalogdan Edison ev tipi fonograf: huni, silindir mekanizması ve taşıma kutusu
1901 tarihli bir katalogdan Edison fonografı. Kaynak: Wikimedia Commons, kamu malı.

1935: "Disc jockey" kelimesi doğuyor

İlk DJ'ler kulüpte değil radyodaydı. Amerikalı köşe yazarı Walter Winchell, 1935'te plak çalan radyo sunucusu Martin Block için "disc jockey" ifadesini kullandı: plağı süren kişi. İsim tuttu ve bugüne kadar geldi.

1960'ların sonu: İki pikap, kesintisiz müzik

O yıllara kadar bir parça biter, sıradaki başlardı. New York'ta Francis Grasso iki pikap kullanarak parçaların vuruşlarını üst üste getirmeye ve müziği hiç kesmeden çalmaya başladı. Bugün "geçiş" dediğimiz şeyin temeli burada atıldı.

1972: Technics SL-1200

Technics'in SL-1200 pikabı, motorun plağı doğrudan çevirdiği sağlam yapısıyla DJ'lerin gözdesi oldu. 1979'da çıkan MK2 modeli, hızı ayarlayan sürgüsüyle onlarca yıl boyunca kulüplerin standart pikabı olarak kaldı.

Technics SL-1200MK2 pikap: plak, iğne ve sağda hız ayar sürgüsü
Technics SL-1200MK2; sağdaki sürgü parçanın hızını ayarlar. Fotoğraf: Adrian DuMay, CC BY 2.0, Wikimedia Commons.

1973: Bronx'ta bir parti

DJ Kool Herc, aynı plaktan iki tane alıp parçanın sadece ritim bölümünü arka arkaya çalarak uzattı. İnsanların en çok dans ettiği kısım artık bitmiyordu. Bu fikir hip-hop'un doğuşu olarak kabul edilir.

1994: Plak yerine CD

Pioneer, DJ'ler için ilk CD çalarını, CDJ-500'ü çıkardı. Asıl kırılma 2001'de geldi: CDJ-1000, üzerindeki büyük tekerle plağa dokunma hissini CD'ye taşıdı. Plak çantası taşıyan DJ'ler yavaş yavaş CD cüzdanına geçti.

2000'ler: Bilgisayar sahneye çıkıyor

Önce bilgisayardaki müzik dosyalarını özel plaklarla kontrol eden sistemler çıktı. Ardından DJ controller'lar geldi: bilgisayara bağlanan, mikseri ve player'ları tek gövdede toplayan cihazlar. Böylece evde, küçük bir masada DJ'lik öğrenmek mümkün oldu.

Bilgisayara bağlı bir DJ controller; arkadaki ekranda DJ programı açık
Bilgisayara bağlı bir DJ controller. Fotoğraf: Jonn Leffmann, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.

2009: USB bellek dönemi

CDJ-2000 ile birlikte DJ'ler parçalarını USB bellekten çalmaya başladı. Kabinde artık CD de yoktu; bütün arşiv cepte taşınıyordu.

İki CDJ-2000 Nexus player ve ortada DJM-900 mikser; önde kulaklık
İki CDJ-2000 Nexus ve ortada DJM-900 mikser. Fotoğraf: FASTILY, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

2015 ve sonrası: Hepsi bir arada

2015'te çıkan XDJ-RX, mikseri, iki player'ı ve ekranı tek gövdede topladı ve bilgisayar olmadan çalmayı sağladı. All-in-one sistemler bugün orta ölçekli mekânların çoğunda karşına çıkar. Son yıllarda bir yenilik daha geldi: programlar artık bir parçayı vokal, davul ve bas gibi katmanlarına ayırabiliyor.

Değişmeyen şey

150 yılda cihazlar baştan aşağı değişti ama DJ'in işi aynı kaldı: doğru parçayı doğru anda çalmak ve iki parçayı birbirine uydurmak. Ekipmanı mantığıyla öğrenen biri bu yüzden hangi cihazın başına geçerse geçsin yabancılık çekmez.

Mini test: Aklında ne kaldı?

1"Disc jockey" ifadesi ilk olarak kimin için kullanıldı?
2Technics SL-1200MK2'yi DJ'ler için bu kadar önemli yapan neydi?
3DJ Kool Herc 1973'te ne yaptı?
4DJ'ler parçalarını USB bellekten çalmaya hangi cihazla başladı?
5All-in-one sistemi controller'dan ayıran şey ne?